Mô hình đa cấp Ponzi và chiêu lừa đảo ngoạn mục
Đầu tư trên thị trường, thực chất cũng muôn hình muôn vẻ, đầy hứa hẹn nhưng cũng đầy cam go, thách thức, chẳng khác gì bôn tẩu giang hồ vậy. Ai cũng muốn trở thành thiên hạ đệ nhất, nắm được bí kíp thành công. Bí kíp này không chỉ có một, và không phải cách nào cũng hữu hiệu, nếu không may bước chân vào tà đạo thì hậu quả khôn lường.
Bài viết hôm nay Changetoberich sẽ giúp bạn hiểu được mô hình đa cấp lừa đảo kiểu Ponzi, chiêu lừa đảo muôn thuở đã khiến nhiều nhà đầu tư phải gục ngã – Mô hình đa cấp Ponzi và cách nhận diện nhé.
1. Mô hình lừa đảo đa cấp Ponzi là gì?
Mô hình đa cấp Ponzi hiểu theo cách đơn giản nhất là dùng tiền của người đến sau để trả cho người đến trước. Người tham gia sẽ bị thu hút bởi số tiền kếch sù được hứa hẹn và tìm cách mời những người khác. Số tiền mà họ đầu tư, thực chất sẽ được sử dụng để trả cho những người đi trước và những kẻ cầm đầu, ngụy trang dưới danh nghĩa “lợi nhuận”.
Vì lý do này, Mô hình đa cấp Ponzi khi bắt đầu “có vẻ” giống như một doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp. Tuy nhiên, để có thể trả được khoản “lợi nhuận” ngày càng cao cho nhiều người tham gia, đòi hỏi một dòng tiền đổ vào ngày càng tăng từ các nhà đầu tư mới để duy trì mô hình này. Và sẽ đến một lúc nào đó lượng tiền đổ vào không còn đủ để trả cho tất cả những người tham gia, khi đó mô hình Ponzi sẽ bắt đầu sụp đổ.
2. Lịch sử hình thành mô hình đa cấp Ponzi
Mô hình đa cấp này được đặt theo tên của Charles Ponzi (03/03/1882 – 18/01/1949), là một người Ý nhập cư đến Hoa Kỳ và trở thành kẻ lừa đảo khét tiếng Hoa Kỳ thời bấy giờ. Charles Ponzi đã bươn chải rất nhiều việc để kiếm sống và cũng đã vào tù ra tội nhiều lần. Đến năm 1919, ông nhận ra được sự chênh lệch về giá của các phiếu IRC (International Reply Coupon – các phiếu này được sử dụng như một tem thư miễn phí dùng để gửi thư quốc tế) giữa các nước Châu Âu so với Mỹ nên đã thu mua IRC tại các nước với giá thấp, sau đó đem về Mỹ, quy đổi ra thành tem thư và bán với giá cao hơn (thực chất thì đây là hành vi bất hợp pháp tại Mỹ).
Để bắt đầu cho kế hoạch lừa đảo của mình, ông thành lập công ty giao dịch chứng khoán và bắt đầu huy động vốn. Ponzi đưa ra lời mời gọi hết sức hấp dẫn, với lãi suất 50% trong vòng 45 ngày và 100% trong vòng 90 ngày. Với chiêu trò này của mình cộng với dự án nghe có vẻ rất thuyết phục, kế hoạch lừa đảo của Ponzi đã thu hút rất nhiều người tham gia. Tổng số tiền mà Ponzi đã lừa đảo được lên đến 15 triệu USD. Nhưng sau cùng, kế hoạch này cũng bị sụp đổ khi có quá nhiều người không được trả lãi suất như đã hứa và nhờ sự vào cuộc điều tra của cảnh sát.
Trên thực tế, trước vụ lừa đảo của đa cấp Ponzi đã từng có những vụ lừa đảo khác cũng áp dụng mô hình này. Tuy nhiên, kế hoạch của Ponzi là một vụ lừa đảo lớn nhất và gây ra nhiều chấn động nhất nước Mỹ thời bấy giờ nên mô hình lừa đảo này đã được đặt theo tên của ông.
3. Hình thức hoạt động của mô hình đa cấp Ponzi
Để mô hình đa cấp Ponzi có thể hoạt động được thì phải có “kẻ cầm đầu” kẻ này có thể là một cá nhân, hoặc một tổ chức, thông thường sẽ thành lập nên một công ty nào đó để tạo được lòng tin cho nhà đầu tư, những người mà sau này trở thành “con mồi” cho kế hoạch lừa đảo này. Kế hoạch của họ là quảng bá một sản phẩm, dịch vụ hay một dự án mà họ cho rằng sẽ đem về nhiều lợi nhuận trong tương lai và họ đang nắm rất nhiều lợi thế để đạt được lợi nhuận đó.
Các sản phẩm, dịch vụ hay dự án này có thể tồn tại thật hoặc chỉ là giả tạo dưới sự đồn thổi của những người trong tổ chức. Sau đó họ bắt đầu kêu gọi vốn với cam kết trả lãi suất rất cao trên khoản tiền đầu tư và hoa hồng nếu như kêu gọi được nhiều người khác tham gia cùng.
Những người đầu tiên tham gia vào hệ thống gọi là cấp I, những người này sẽ được nhận lãi suất trực tiếp từ “kẻ cầm đầu”. Cấp I tiếp tục kêu gọi nhiều người khác và những người này sẽ trở thành cấp II. Càng kêu gọi được nhiều người, hoa hồng được trả càng cao cộng với lãi suất từ khoản đầu tư ban đầu, điều này làm cho hệ thống tiếp tục phát triển lên cấp III, cấp IV…, cấp n.
Để duy trì hệ thống, tổ chức này sẽ lấy tiền của người sau (cấp thấp hơn) để trả tiền cho người trước (cấp cao hơn). Những người tham gia vào hệ thống có thể dưới 3 hình thức, một là chỉ đầu tư tiền và nhận lãi suất, hai là chỉ tham gia với tư cách là người giới thiệu để nhận hoa hồng và cuối cùng vừa đầu tư tiền vừa xây dựng hệ thống để nhận hoa hồng. Tuy nhiên, cũng có những tổ chức lừa đảo chỉ cho phép những người đầu tư tham gia vào hệ thống khi và chỉ khi họ thật sự bỏ tiền ra.
Để thu hút được nhiều người tham gia vào hệ thống thì chiến lược marketing là điều không thể thiếu. Họ quảng bá bằng cách đưa ra bằng chứng những người đã tham gia vào hệ thống và đã thực sự nhận được lãi suất cùng với mức hoa hồng cao, chính điều này đã đánh vào sự tò mò và lòng tham của khá nhiều người.
Nếu không có sự can thiệp của pháp luật thì mô hình lừa đảo Ponzi này chỉ tiếp tục tồn tại khi hệ thống ngày càng có nhiều người tham gia để có thể đủ tiền trả lãi và hoa hồng cho người đến trước, nhưng rồi cũng đến lúc số người tham gia ít lại, không đủ tiền để chi trả lãi, hệ thống dần mất uy tín và sụp đổ. Sự sụp đổ của mô hình Ponzi là điều tất yếu, chỉ là sớm hay muộn mà thôi.
Vậy thì khi mô hình đa cấpPonzi sụp đổ, ai là người hưởng lợi, ai là người bị hại?
- Kẻ cầm đầu chắc chắn sẽ ôm một đống tiền để bỏ trốn hoặc bị bắt.
- Một số người tham gia vào thời gian đầu, nhận được lãi suất cao, sau đó rút vốn ra, chỉ tập trung phát triển hệ thống để nhận hoa hồng hoặc những người ngay từ đầu chỉ tham gia với vai trò là người giới thiệu thì những người này dường như không mất mát gì, ngoài mất uy tín với những người mà họ đã giới thiệu vào hệ thống (trong đó có cả người thân, bạn bè).
- Những người mất tiền nhiều nhất là những người ở cấp thấp nhất, tham gia vào hệ thống vào những thời gian mà mô hình này đang suy yếu dần, không nhận được bất kỳ khoản lãi suất nào và mất luôn cả tiền gốc.
3. Môn đồ “tà giáo” thực hiện chiêu lừa đảo Ponzi thế nào?
Cốt lõi của hình thức này là đánh vào tâm lí tham lãi suất cao hơn rất nhiều so với thị trường. Môn đệ của tà giáo gồm những thành viên có tư tưởng hơi tinh ranh và thủ đoạn hơn so với phần còn lại của thế giới. Những “đầu lĩnh” thu hút môn đồ bằng cách đưa ra lời hứa hẹn rất hấp dẫn về việc tu luyện bí kíp đầu tư, cam kết hiệu nghiệm vô cùng, và giới thiệu những “môn đồ xuất sắc” đã từng nhận được lợi tức cao làm bằng chứng.
Thời gian đầu, những đệ tử này sẽ được truyền dạy và cho một sự tiến triển rõ rệt về võ công, từ đó tiếp tục mời thêm nhiều người khác về tu luyện. Các môn đồ tiếp tục “cống hiến” nguồn lực để tu luyện đến khi “tẩu hỏa nhập ma”. Và khi hàng loạt môn đồ đã “nhập ma” số lượng môn đồ cũng như con số lãi suất hứa hẹn đã lên quá cao, chính là lúc các “giáo chủ” cao chạy xa bay cùng toàn bộ số tiền, để lại các môn đồ “sống dở chết dở”.
4. Nhận biết mô hình đa cấp Ponzi
Mô hình đa cấp Ponzi đã tồn tại gần 100 năm, và mỗi năm tại nhiều nơi trên thế giới, không ít nhà đầu tư đã trở thành nạn nhân của mô hình này. Đánh vào tâm lý của hầu hết các nhà đầu tư tại nước ta, mô hình này đang phát triển rất mạnh tại Việt Nam. Không những thế, chiêu lừa đảo này càng ngày càng biến tướng thành các hình thức tinh vi và thủ đoạn hơn. May thay, dù có thiên biến vạn hóa đến đâu, thì các giáo đồ này vẫn có những đặc điểm nhất định.
Đặc điểm nhận dạng:
- Cam kết lợi nhuận, hứa hẹn hiệu quả cực cao (tăng từ 200 – 300% công lực).
- Hứa hẹn đầy hấp dẫn về những lợi ích khi tham gia đầu tư.
- Khi có sự cố, các giáo chủ của tà giáo đều không cánh mà bay, bặt vô âm tín.
- Cam kết trả lãi suất cao, không có rủi ro hoặc rủi ro rất thấp. Không có một cơ hội đầu tư nào lãi suất cao mà rủi ro lại thấp, nhưng chính vì lòng tham mà rất nhiều người tin vào điều này.
- Sản phẩm, dịch vụ hoặc dự án mơ hồ, không rõ thông tin hoặc được giải thích một cách rất phức tạp.
- Hợp đồng chủ yếu nêu ra các khoản lợi tức cao, không đề cập nhiều đến rủi ro và thường có các điều khoản gây khó khăn trong việc rút tiền khỏi hệ thống.
- Tổ chức, công ty hay người cầm đầu có lai lịch không rõ ràng, không được đăng ký kinh doanh hợp pháp, khó có thể tìm kiếm được hồ sơ liên quan đến các tổ chức này
Tính cách:
- Thích lừa đảo, thủ đoạn vô biên.
- Thích nói những từ ngữ đầy mĩ miều, xa hoa.
- Vô trách nhiệm, vô cảm.
- Những người trực tiếp đi kêu gọi người khác thường đánh bóng tên tuổi hệ thống và những kẻ cầm đầu một cách quá mức, họ giống như những con rối đang làm việc không biết mệt mỏi. Tuy nhiên họ có cách nói chuyện rất thuyết phục, dễ khiến người khác tin tưởng.
Một mô hình lừa đảo nữa cũng hoạt động tương tự với mô hình Ponzi, đó là mô hình lừa đảo Kim tự tháp. Tuy có vài điểm khác biệt so với mô hình Ponzi, nhưng nhìn chung thì điểm mấu chốt vẫn là kêu gọi nhiều người tham gia vào hệ thống và lấy tiền người sau trả cho người trước.
So sánh giữa mô hình lừa đảo Ponzi và mô hình lừa đảo Kim tự tháp:
5. Làm sao để tránh mô hình đa cấp Ponzi đây?
Nhận diện được kẻ gian là một chuyện, nhưng trước hết, bản thân chúng ta cần đề cao cảnh giác trước các hình thức lừa đảo này. Đừng để bị lừa bởi lòng tham của chính mình và luôn nhớ rằng: Những lời hứa hẹn nghe quá hay và hấp dẫn tưởng như là thật, thì thường không phải là thật đâu.
Các hình thức đầu tư truyền thống, với sự trợ giúp của công nghệ, đang ngày càng trở nên tiện lợi và dễ dàng hơn bao giờ hết. Tất nhiên, không có con đường nào là trải đầy hoa hồng, nhưng bạn sẽ lựa chọn phương án nào: Kiếm tiền khó khăn hay mất tiền dễ dàng?
Nếu bạn đã lựa chọn cố gắng để đạt được hiệu quả trong tương lai, hãy tích lũy kiến thức và bắt đầu nhé !
Change to be rich !
0 nhận xét: